Madagaskar’da çocuk işçilerin çalıştırıldığı yasa dışı madenlerden çıkarılan altının uluslararası piyasalara nasıl girdiği tartışma yarattı. The New York Times’ın araştırmasına dayanan yazıda, Madagaskar Merkez Bankası’nın satın aldığı altının bir bölümünün İstanbul Altın Rafinerisi’ne gönderildiği, sevkiyata ilişkin denetim belgelerinin ise değiştirildiği ve geriye dönük tarihlendirildiği öne sürüldü. Araştırmada, altının tedarik sürecinde uluslararası standartları belirleyen Londra Külçe Piyasası Birliği’nin (LBMA) rolü de sorgulandı.
Evrensel yazarı Kansu Yıldırım’ın bugünkü yazısında, gazeteci Justin Scheck’in araştırması üzerinden, çocuk işçiliği ve yasa dışı madencilik iddialarıyla bağlantılı altının denetim süreçlerinden geçerek küresel ticaret zincirine dahil edilmesi ele alındı.
Araştırmaya göre kritik nokta, Madagaskar Merkez Bankası’nın satın aldığı altının bir bölümünün 2023’te İstanbul Altın Rafinerisi’ne gönderilmesi oldu. Yaklaşık 12 kilogramlık külçeler hâlinde Türkiye’ye gönderilen altının sevkiyat değerinin on milyonlarca dolar olduğu belirtilirken, denetim belgelerinin değiştirildiği ve geriye dönük tarihlendirildiği öne sürüldü.
Yazıda, Türkiye bağlantısına ilişkin şu ifadeler yer aldı:
“Bunun üzerine 2023 yılında İstanbul Altın Rafinerisi ile anlaşma yapıldı. Altın işlenerek yaklaşık 12 kilogramlık külçeler hâlinde Türkiye’ye gönderildi; sevkiyatın değerinin on milyonlarca dolar olduğu bildirildi. Böylelikle kaynağına ilişkin ciddi soru işaretleri bulunan altın uluslararası ticaret zincirine girmiş oldu.
Araştırmanın en çarpıcı bulgusu, sevkiyata eşlik eden denetim belgeleriyle ilgili. İlk değerlendirmelerde rafinerinin riskli madenlerle ticari ilişkisi bulunmadığı yönünde ifadeler yer alırken, Avrupa Birliği’nden bir müfettişin konuyu incelemeye başlamasının ardından yeni bir rapor hazırlandı. The New York Times’a göre LBMA, belgelerin değiştirilmesine ve geriye dönük tarihlendirilmesine yardımcı oldu; aktarıldığına göre rapor, rafinerinin denetçisiyle birlikte hazırlandı. Raporda riskli kaynaklardan altın alındığı kabul edilirken çocuk işçiliği bulunmadığı sonucuna varıldı.
Scheck’in araştırmasına göre İstanbul Altın Rafinerisi, madenleri kendisinin denetlemesi gerekmediğini savundu ve altının kaynağını yerinde inceleyen bağımsız bir denetim yerine Madagaskar Merkez Bankası’nın beyanını temel aldı. LBMA’nın sorumlu tedarik kuralları ise özellikle küçük ölçekli ve riskli madenlerden gelen altın için, hükümet incelemelerinden ayrı olarak, rafinerilerin madenleri kendilerinin denetlemesini öngörüyor. Çocuk işçiliğine ilişkin saha bulguları ile denetim raporunda böyle bir ihlalin bulunmadığı sonucuna ulaşılması arasındaki çelişki sistemin güvenilirliğini sorgulatıyor.
LBMA’nın 2021’de İstanbul Altın Rafinerisi’nin Moritanya’da zorla çalıştırma iddialarıyla bağlantılı küçük ölçekli madenlerden altın tedarik etmesine ilişkin uyarıları değerlendirdiği, ancak kural ihlali olmadığı sonucuna vardığı da aynı araştırmada yer alıyor.”
( ALINTI www.evrensel.net/yazi/100218/madagaskar-dan-istanbul-a-yasa-… )
